1-(6)

دگرگونی نزدیک است

چند سطر درباره عکس‌های «صمد قربانزاده» در گالری محسن

1-(16)

وحید حقی
«فارتقب یوم تاتی السماء بدخان مبین١».
«منتظر روزی باش که در آسمان دودی آشکار پدید آید» (قرآن کریم)
مجموعه «موقعیت منجمد« صمد قربانزاده، پیشگویی یک حقیقت است با بیان تصویر. حقیقت، یک رخداد است. عکس‌های او روایت حقیقتی است که یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های فلسفی انسان روی زمین است؛ آگاهی به سرانجام بشر و چگونگی پایان جهان.
در عکس‌های صمد پاره‌ای از نشانه‌های وقوع آخرالزمان از دیدگاه کلام خدا تصویرسازی شده است. دود سیاهی که در آسمان عکس‌های او دیده می‌شود همان «دخان مبین» است که در آستانه رستاخیز بر اثر انفجاری سهمگین فضا را فراخواهد گرفت. همچنین تصویر آدم‌هایی حیران از اتفاق مهیبی که در اطرافشان رخ داده است و نگران  و بی‌هدف به نقطه‌ای خیره‌ شده‌اند. در عکس دیگری کودکی تنها و فراموش‌شده‌ در میان کپه‌های آتش در مکانی غریب سرگردان است. در قرآن آمده است: «در آستانه قیامت زلزله‌ای سخت سراسر زمین را فرا می‌گیرد و با وقوع آن هر شیردهنده‌ای از فرزند خود غافل می‌شود و همه مردم از شدت حیرت و ترس همچون مستان به نظر می‌آیند»,٢
انسان سوژه اصلی عکس‌های قربانزاده است. حتی اگر حضور فیزیکی در عکس نداشته باشد. فقط انسان است که از وقوع چنین درام تکان‌دهنده‌ای متأثر می‌شود. آدم‌هایی که حضور و عدم ‌حضورشان در ویرانه‌های درون عکس‌ها، عجیب و نگران‌کننده است. آدم‌هایی که گویی مأمنشان از هم پاشیده شده و دیگر امنیتی برایشان وجود ندارد. در قرآن می‌خوانیم: «در آن روز انسان می‌گوید: به کجا پناهنده شوم؟ هرگز پناهگاهی برای فرار نیست»,٣
در جهان عکس‌های صمد، نوعی معرفت شاعرانه در سَریان است. انگار خودِ حقیقت، عکاس را برای نمایش حضورش انتخاب کرده و آنچه را که برای ابراز وجودش نیاز داشته، در عکس‌های او به ظهور رسانده است.
به‌نظر، در زمان آماده‌سازی عکس‌ها، عالمی در برابر صمد قربانزاده پدیدار شده که از چشمان دیده‌ور او پنهان نمانده است. چشمانی که در حد بضاعتش به دانایی رسیده‌اند، دانشی که حضوری است و نسبت او با اشیا و آدم‌های مونتاژشده عکس‌هایش در همین دانایی شهودی است. نتیجه چنین دانشی، کشف جزئی از حقایق هستی است.
و اما انسان به امید زنده‌ است. در عکسی که آدم‌ها از شکافی به بیرون از کادر تصویر نگاه می‌کنند یا عکسی که چند نفر رو به آسمان دارند، بعید است کورسوی امیدی در دلشان روشن نباشد برای ادامه حیات و بهبود شرایط پیش‌آمده، یا در عکسی که کودکی بادکنکی در دست دارد و خیره به بیننده، انگار به ادامه بازی‌اش امید دارد؛ در میان خرابه‌ها و انفجارهای هولناک هنوز بادکنک او نترکیده است.
در قرآن آمده است: «در آن روز (قیامت) همه چیز پس از ویرانی نو می‌شود و انسان با شرایط تازه در عالمی نو گام می‌نهد. عالمی که همه‌چیزش با این عالم متفاوت است»,۴

پی‌نوشت‌ها:
١-قرآن کریم/ سوره الدخان/ آیه ١٠
٢- قرآن کریم/ سوره حج/ آیه٢
٣- قرآن کریم/ سوره قیامت/ آیه ٧-٩
۴- قرآن کریم/ سوره ابراهیم/ آیه۴٨
منابع:
حقیقت و نسبت آن با هنر/ شرح رساله‌ای از مارتین هیدگر/ دکتر محمد ریخته‌گران/ نشر «سوره مهر»
قیامت‌نامه/ علی‌اکبر شالچیان/ نشر «گستره»
١٠ ‌گردنه قیامت/ محمد محمدی اشتهاردی/ نشر «موعود اسلام»

* این متن پیشتر در روزنامه ی شرق منتشر گردیده است.

One thought on “دگرگونی نزدیک است”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>